Penyata kewangan ialah "laporan kesihatan" sesebuah perniagaan. Ia diperlukan oleh pemilik, bank, pelabur dan LHDN untuk menilai prestasi dan kedudukan kewangan bisnes.
Berikut ialah 4 jenis penyata kewangan utama, contoh ringkas, dan perkara yang patut anda perhatikan.
4 jenis penyata kewangan utama
- Penyata Kedudukan Kewangan (Kunci Kira-Kira) — gambaran aset, liabiliti dan ekuiti pada satu tarikh.
- Penyata Untung Rugi / Pendapatan Komprehensif — hasil, kos dan untung atau rugi bagi satu tempoh.
- Penyata Perubahan Ekuiti — pergerakan modal, keuntungan terkumpul dan dividen.
- Penyata Aliran Tunai — tunai masuk dan keluar daripada aktiviti operasi, pelaburan dan pembiayaan.
Penyata ini biasanya disertakan dengan nota-nota penyata kewangan yang menerangkan dasar perakaunan dan butiran setiap angka.
1. Contoh penyata kedudukan kewangan
Ilustrasi sebuah syarikat kecil pada akhir tahun kewangan (bukan data sebenar):
| Butiran | RM |
|---|---|
| Aset bukan semasa — peralatan & kenderaan | 45,000 |
| Aset semasa — stok, penghutang, tunai di bank | 38,000 |
| Jumlah aset | 83,000 |
| Liabiliti — pinjaman, pemiutang, cukai belum bayar | 30,000 |
| Ekuiti — modal saham & keuntungan terkumpul | 53,000 |
| Jumlah liabiliti & ekuiti | 83,000 |
Formula asas: Aset = Liabiliti + Ekuiti. Jika kedua-dua belah tidak sama, ada rekod yang tidak lengkap atau tersilap.
2. Contoh penyata untung rugi
Ilustrasi bagi satu tahun kewangan:
| Butiran | RM |
|---|---|
| Hasil (jualan) | 240,000 |
| Kos jualan | (150,000) |
| Untung kasar | 90,000 |
| Perbelanjaan operasi (gaji, sewa, utiliti, pemasaran) | (62,000) |
| Untung sebelum cukai | 28,000 |
| Cukai syarikat | * |
*Cukai dikira mengikut kadar cukai syarikat semasa ke atas pendapatan bercukai, selepas pelarasan cukai.
3. Penyata perubahan ekuiti
Penyata ini menunjukkan bagaimana ekuiti pemilik berubah dalam tempoh tersebut: baki awal, tambah untung tahun semasa, tambah modal baru, tolak dividen atau ambilan, dan baki akhir.
4. Penyata aliran tunai
Untung tidak semestinya sama dengan tunai. Bisnes yang untung pun boleh kehabisan tunai jika pelanggan lambat bayar atau terlalu banyak stok. Penyata aliran tunai membahagikan pergerakan tunai kepada:
- Aktiviti operasi — kutipan daripada pelanggan, bayaran kepada pembekal dan pekerja.
- Aktiviti pelaburan — belian atau jualan aset seperti peralatan.
- Aktiviti pembiayaan — pinjaman, bayaran balik pinjaman, suntikan modal.
Nisbah ringkas yang patut anda semak
- Margin untung kasar = untung kasar ÷ hasil. Dalam contoh di atas: 90,000 ÷ 240,000 = 37.5%.
- Margin untung bersih = untung sebelum cukai ÷ hasil. Contoh: 28,000 ÷ 240,000 ≈ 11.7%.
- Nisbah semasa = aset semasa ÷ liabiliti semasa — mengukur keupayaan membayar hutang jangka pendek.
Siapa yang wajib sediakan penyata kewangan?
Syarikat Sdn Bhd perlu menyediakan penyata kewangan setiap tahun di bawah Akta Syarikat 2016 dan, secara umumnya, diaudit sebelum dikemukakan kepada SSM — kecuali syarikat yang layak mendapat pengecualian audit mengikut syarat SSM. Bagi enterprise, penyata kewangan tidak perlu diaudit, tetapi rekod yang lengkap tetap penting untuk pemfailan cukai.